Innovatie

AI-programma ontdekt uitbraken infectieziekten eerder

Een speciaal AI-programma kan in een vroeger stadium een uitbraak van infectieziekten vaststellen. Het programma, ERNIE genoemd, is ontwikkeld door onderzoekers van het UMCG en Certe. Door eerder signalen op te pikken, kan de zorg sneller ingrijpen bij een dreigende epidemie.


Leestijd: 1 minuut

ERNIE analyseert waar patiënten het met hun huisarts over hebben. Als plotseling veel meer mensen met dezelfde klachten komen, zoals hoesten, koorts of buikklachten, valt dat ERNIE op. Zo kan het programma een mogelijke ziekte-uitbraak signaleren, nog voordat die officieel is vastgesteld.

440.000 gesprekken met huisarts analyseren

Medisch epidemioloog-microbioloog Matthijs Berends ontwierp het programma ERNIE met enkele collega’s. Samen met data-scientist Gijs Danoe en huisarts Maarten Homburg onderzocht Berends of ERNIE deze patronen goed kan herkennen. In hun onderzoek maakten zij gebruik van meer dan 440.000 consulten die plaatsvonden tussen 2015 en 2023 bij huisartsen in Noord-Nederland.

Sneller afwijkingen signaleren

Zij lieten al deze consulten analyseren door ERNIE. Daaruit bleek dat ERNIE dit soort afwijkingen heel goed kan vaststellen. Zo ontdekte ERNIE al vóór de eerste COVID-19 patiënt in Nederland, op 27 februari 2020, dat in huisartsconsulten meer werd gesproken over ziektesymptomen die passen bij COVID-19. Berends: ‘ERNIE signaleerde later ook de ongebruikelijke RS-golf bij jonge kinderen in de zomer van 2021. En bij een grote oefening herkende het een fictieve uitbraak van het Westnijlvirus. En minstens zo belangrijk: als er geen uitbraken waren, gaf het geen valse alarmen.‘

Breder inzetten

Nu ERNIE goed blijkt te werken, wil Berends het breder gaan inzetten in de zorg. ‘Als we wekelijks de geanonimiseerde gegevens van huisartsenpraktijken hiermee kunnen analyseren, zitten we dicht op een mogelijke uitbraak.’