zondag 18 november 2007 | 20:45 | 12 reacties
COMMENTAAR: Zuiderzeelijn niet opgeven als Europese verbinding
Print pagina
Het NOS-journaal maakte afgelopen vrijdagavond uitvoerig melding van het afblazen van de plannen voor de Zuiderzeelijn. Ook de andere media, waarvan de hoofdredacties in de Randstad zetelen, hebben nog nooit zo pontificaal aandacht geschonken aan die lijn als afgelopen weekend, nu de lijn door minister Camiel Eurlings officieel ten grave werd gedragen.
Het NOS journaal liet in haar reportage een kaartje van die Zuiderzeelijn zien, waarmee onbewust in één klap pijnlijk in beeld werd gebracht waarom er in Nederland te weinig draagvlak te krijgen is voor die verbinding. Want op het kaartje leek het er op alsof het gaat om een verbinding tussen Schiphol, met als eindpunt Groningen. Maar het gaat er nu juist om dat die lijn niet in Groningen eindigt maar in de plannen van het Noorden juist wordt beschouwd als snelle verbinding, door naar Hamburg, Berlijn en andere steden in noord-west en oost-Europa.
De vroegere Groningse commissaris van de koningin Alders en de huidige Commissaris Max van den Berg hebben fel gestreden voor de Zuiderzeelijn. Vooral ook werkgeversvoorzitter Hans Haerkens heeft zich als een leeuw geweerd. Wat dat betreft verdienen zij alle lof.
Maar de lobby vanuit het Noorden is er kennelijk toch niet genoeg in geslaagd om duidelijk te maken dat de Zuiderzeelijn niet alleen voordelig is voor de Randstad, omdat men dan sneller in het Noorden is waar nog volop ruimte is. Maar vooral zou de Zuiderzeelijn moeten worden gezien als een Europees project dat de havens van Rotterdam en Hamburg sneller verbindt, en waarin noord-Nederland slechts een tussenstationnetje is, vanuit Europees perspectief gezien. In de campagne zou het goed zijn geweest wanneer ook de burgemeesters van Hamburg en Berlijn als voorstander hadden kunnen worden opgevoerd.
Zeker: de Randstedelijke journalisten hebben gelijk dat het ‘’niet uit kan om een tweede Betuwelijn aan te leggen, een lijn van Amsterdam naar nergens’’. Dat kunnen we hier ook nog wel bedenken. De Zuiderzeelijn is echter geen Betuwelijn, maar iets heel anders, namelijk een van de vele lijnen in een nieuw, zich vormend Europees netwerk van hogesnelheidslijnen. Een zeer moderne en meer duurzame vorm van transport dat concurreert met vliegverbindingen. Het is aan Frankrijk en Duitsland te danken dat die snelle lijnen er zijn, de zuinige Nederlanders hobbelen er wat achter aan en werken nu nog steeds aan aansluiting op de Franse hogesnelheidslijn.
Het Noorden moet de Zuiderzeelijn dan ook niet opgeven, en twee miljard bloedgeld aanvaarden voor deze lijn. Misschien is het beter om nog maar vijf jaar uitstel te vragen, in de verwachting dat Nederland dan een beetje gewend is aan snelle treinen.
Zeker is dat er ooit een supersnelle treinverbinding van Amsterdam/Rotterdam naar Berlijn en Hamburg zal gaan rijden. Het zou voor het Noorden een ramp zijn wanneer die verbinding dan via bijvoorbeeld oost-Nederland zou gaan lopen, en niet via het Noorden. Dan zou het Noorden pas echt een afgelegen gebied blijven, zonder aansluiting op het Europese netwerk van snelle treinverbindingen. Het Noorden zou er komende week dan maar voor moeten pleiten dat de Zuiderzeelijn wordt uitgesteld, in plaats van afgesteld.
De voorstanders van de ZZL in de variant HSL of magneetlijn hebben de realiteit uit het oog verloren.
Om met de magneetlijn te beginnen, de bakermat van dit hoogwaardige vervoerssysteem, Duitsland, heeft tot op heden nog niet eens zelf een magneetlijn verbinding. De enige plek ter wereld waar een magneetlijn is aangelegd betreft Sjanghai, waar een lijn is aangelegd van de stad naar de nabij gelegen luchthaven.
Voor de verbinding tussen bevolkingsrijke Chinese steden koos de Chinese overheid overigens niet voor de magneetlijn maar voor een zelf ontwikkeld hogesnelheidslijn, vergelijkbaar met de Japanse hogesnelheidslijn.
Een europees netwerk van magneetlijnen zal er ook nooit komen omdat landen als Frankrijk en Duitsland destijds gekozen hebben voor een hogesnelheidslijn (Tgv, resp. Ice).
Het enige nut wat een magneetlijn zou kunnen hebben is om over relatief korte afstanden plaatsen te verbinden met hoge vervoersstromen. Bijv. een grote stad en een luchthaven.
Binnen Nederland zou bijv. een lijn Schiphol - Amsterdam, Almere, of verder doorgetrokken naar Leiden,Den Haag, Rotterdam,Utrecht,Amersfoort tot de mogelijkheden behoren.En dan met name als middel ook om files te voorkomen. De magneetlijn heeft als voordeel dat het snel kan optrekken en remmen, waardoor het ook op korte afstanden een hoge snelheid kan halen. Energetisch is de magneetlijn ook gunstiger dan autoverkeer.
Het Noorden heeft niets aan een magneetlijn,omdat die niet verder doorgetrokken kan worden (de aanleg Hamburg - Berlijn werd wel bestudeerd en overwogen maar bleek niet haalbaar) en het Noorden zelf levert te weinig reizigers op om dit economisch rendabel te kunnen exploiteren. Hetzelfde geldt voor een HSL lijn.
Door de NS is enige jaren geleden al uitgerekend wat een snellere verbinding tussen het Noorden met de Randstad aan aantallen reizigers extra leverde in verhouding tot de kosten.
Het optimum bevond zich bij een van de varianten van de Hanzeplus lijn. Die lijn verbindt via Lelystad en Zwolle, en levert ruim 20 minuten reistijdverkorting op.
Een grotendeels nieuw traject (lelystad-emmeloord-heerenveen-drachten-groningen) kost enorm veel meer, is dan welliswaar sneller,maar gezien het verwacht aantal extra reizigers kan dat niet uit. Bovendien zou dat ten koste gaan van de bestaande spoorlijn groningen-zwolle.
Het is jammer dat door te veel te focussen op een 'snelle' verbinding nu blijkbaar ook de gewone intercity tussen Lelystad via Heerenveen naar Groningen van de baan is. Geheel Noord-Nederland is nu door maar een spoorlijntje via Zwolle verbonden met de rest van het land.
Dat is erg kwetsbaar. Eerst is de lijn via de Afsluitdijk niet door gegaan, het is mij dunkt van belang gelet op de huidige kwetsbaarheid van de spoorwegen het in veel-belovende woorden uitgedrukte beleid van Eurlings in daden om te zetten. En laten we realistisch zijn in het noorden, dat is onze kracht, de as door Europa, die inderdaad ooit via Groningen naar het oosten liep over de eeuwenoude Stadsweg, loopt al heel lang via Hengelo. Het gedrag van mensen om de meest geschikte route te nemen laat zich moeilijk leiden door kunstmatige projecten. Dus, inzetten op het opheffen van de kwetsbaarheid van de bereikbaarheid van het land vanuit het noorden! Al enkele weekenden kun je via een veredelde toeristische route met een bus de rest van het land bereiken wegens "werkzaamheden aan het spoor". Dat gaat met de toenemende reizigersdruk allleen maar erger worden.
reactie op m1:
dat is een goed betoog m1!
Maar de "heldere geesten" uit Den Haag zien A`dam/Utrecht als het centrum van NL. De kortste afstand tussen A`dam en Berlijn loopt via Hengelo. Als daarnaast behoefte zou bestaan aan een snelle lijn vanuit zeg Stockholm (via Kopenhagen Hamburg Bremen) naar Lyon dan kan Groningen CS wellicht wel worden toegevoegd, evenals Maastricht, onze zuidelijke evenknie.
reactie op m1:
dat is een goed betoog m1!
Maar de "heldere geesten" uit Den Haag zien A`dam/Utrecht als het centrum van NL. De kortste afstand tussen A`dam en Berlijn loopt via Hengelo. Als daarnaast behoefte zou bestaan aan een snelle lijn vanuit zeg Stockholm (via Kopenhagen Hamburg Bremen) naar Lyon dan kan Groningen CS wellicht wel worden toegevoegd, evenals Maastricht, onze zuidelijke evenknie.
Ruimtegebrek in de Randstad brengt orginele geesten op het idee een eiland in de Noordzee aan te leggen. Dat is voor 2.7 milard niet geklaard. Tel uit uw winst.
Als reactie op jeroen. Een hogesnelheidsverbinding is niet zo zeer een opwaardering van bestaand spoor, maar de aanleg van een nieuwe verbinding naast het bestaande spoor. Een eventuele nieuwe verbinding tussen amsterdam en hamburg/berlijn komt dus niet ter vervanging van bestaand spoor, maar komt naast het bestaande spoornet.
Het zou daarbij verstandig zijn om zo'n verbinding te leggen op een route waar nog geen goede verbinding is, zodat er naast de verbinding A'dam-hamburg/berlijn ook op tussengelegen trajecten een optimale verbetering van de bestaande verbindingen komt. Als er toch een complet nieuw traject moet worden aangelegd, dan kunnen de aanlegkosten beter tegelijk worden gebruikt voor het verbeteren van de tussengelegen verbindingen.
Helaas wordt het land vanuit Den Haag geregeerd door niet zulke heldere lichten, zodat er geen inzicht is dat een HSL-verbinding via Hengelo binnen Nederland weinig tijdswinst oplevert, omdat daar al een goed intercity-netwerk ligt. Dat terwijl een verbinding via Groningen op een route waar nog geen goed intercity-netwerk ligt dat wel geeft.
Maar ja, dat zullen ze misschien over een paar decennia wel inzien, als ze het geld al hebben verspild aan een snelle verbinding op een verkeerd traject. En liefst met veel tussenstations, zodat het zo weinig mogelijk tijdswinst oplevert.
Als er ooit een snelle lijn A`dam-Berlijn zou komen die via Hengelo het land uitgaat dan kunnen de noordelijke provincies streven naar versnelling van de lijnen L`warden/Groningen- Amersfoort . Daar gaat denk ik tzt iedereen mee akkoord. Want zeg nou eerlijk: De lijn Groningen -Leer-Oldenburg is en blijft een boemelig spooktraject dat geen megainvestering waard is, zelfs als er een vervolg naar Berlijn-Warschau-Moskou achteraan zit.
Als er ooit een snelle lijn A`dam-Berlijn zou komen die via Hengelo het land uitgaat dan kunnen de noordelijke provincies streven naar versnelling van de lijnen L`warden/Groningen- Amersfoort . Daar gaat denk ik tzt iedereen mee akkoord. Want zeg nou eerlijk: De lijn Groningen -Leer-Oldenburg is en blijft een boemelig spooktraject dat geen megainvestering waard is, zelfs als er een vervolg naar Berlijn Warschau-Moskou achteraan zit.
helaas, het is weer zover. De eerste de beste olie of gaswiningslocatie in de wereld kan al gauw 10 tot 20% van de opbrengst als bijdrage aan de eigen ontwikkeling tegemoet zien. Moeten we dan echt de gaskraan gaan dichtdraaien hier in Groningen(het Noorden) om een vergelijkbaar deel als een Nigeriaanse provincie van onze bodemschatten ter besteding te krijgen voor noordelijke doeleinden? In Nigeria blazen ze pijpleidingen op daarvoor, zo ver moeten we het toch niet laten komen? Over alle Europese argumenten wil ij hey niet eens hebben, die zijn genoegzaam bekend.
Het Noordzee kanaal en de Nieuwe Waterweg waren ongetwijfeld op de zelfde argumentatie als nu gehanteerd wordt er nooit gekomen. De vergelijking met de Betuwe- of de Hoge snelheidslijn is helemaal onzin: de gronden voor deZuiderzeelijn zijn al grotendeels in overheidshanden en op een deel van het beoogdetraject is al met de aanleg rekening gehouden, en zo kan ik nog wel even doorgaan!
Kortom: De politiek op zijn engst in beide betekeniissen van het woord.
Michiel Witkam
In de eerste plaats wil ik graag objectieve berekeningen zien, waaruit klip en klaar blijkt dat de ZZL onrendabel zou zijn. Indien het actiecomité "Hier trekken we de lijn" in redelijkheid kan bewijzen dat deze lijn wèl rendabel is, dient het kabinet zijn besluitvorming inzake de ZZL te herzien. In de petitie van het actiecomité "Hier trekken we de lijn" van 6 november j.l. staat niet voor niets: "VNO-NCW, MKB Nederland, Bouwend Nederland en Siemens de lijn samen met de overheid willen aanleggen en bevestigen dat er een sluitende business case mogelijk is." Waarom moet in dit verband de gang van zaken rond de Betuwelijn erbij gehaald worden? Minister Eurlings vergelijkt appels met peren! Kortom: de argumentatie van deze minister is niet valide en derhalve niet logisch.
In de tweede plaats is voor het Noorden des Lands 2,85 miljard euro gereserveerd. Het kabinet komt het Noorden met slechts 2 miljard euro tegemoet. Dit is in strijd met eerder afgesloten overeenkomsten tussen het Rijk en de noordelijke provincies (inclusief Flevoland). Er is derhalve sprake van eenzijdige contractbreuk (= een onrechtmatige daad) en wanprestatie door de Rijksoverheid. Via de burgerlijke rechter dienen de noordelijke provincies deze 2,85 miljard euro op te eisen. Pacta servanda sunt! Dat wil zeggen: overeenkomsten dient men na te komen! Door deze "bezuiniging", ten koste van het Noorden, is er geld vrij gekomen voor het aanleggen van een snelle treinverbinding tussen Amsterdam/Schiphol en Almere! "Het kan verkeeren!"
In de derde plaats: wat is het het gesloten Regeerakkoord van het kabinet-Balkenende IV in rede waard? Zie het punt van overweging van de petitie van 6 november 2007: "de politieke partijen op 23 mei 2006, in de verkiezingsprogramma's en het coalitieakkoord hebben beloofd dat de Zuiderzeelijn er komt als Noord-Nederland dat wil." Waarom wordt het Noorden zo (gas)koloniaal behandeld? Vanwaar toch deze randstedelijke achterdocht? Waarom heeft Balkenende IV toch zo weinig vertrouwen in het Noorden des Lands? Over "Mee(r)doen" gesproken!
In het noorden wordt letterlijk de grond onder de inwoners weggepompt en de opbrengsten gaan grotendeels naar de randstad. Kan het europese hof een optie voor beklag zijn?
"Het is aan Frankrijk en Duitsland te"
Wat is aan Frankrijk en Duitsland?
Boeiend stuk, ik lees graag ook het overige deel!