Voorstanders van de Europese eenheid, die woensdag in Nederland het referendum zullen verliezen, hebben zich veel te voorzichtig opgesteld. De Jan Mulders, Jan Marijnissens, en Geert Wildersens hebben van hun hart geen moordkuil gemaakt en hun argumenten luidkeels duidelijk gemaakt. Maar politici als Jan Peter Balkenende, Wouters Bos en Jozias van Aartsen toonden steeds begrip voor de argumenten van de tegenstanders waardoor ze al te genuanceerd en met minder grote passie, vuur en emotie Europa verdedigden. Daarmee ligt een grote parallel met het allereerste referendum over de Grote Markt in Groningen. Ook daar was het de SP die samen met goed georganiseerde tegenstanders het referendum wist te winnen.
Iedereen die woensdag aan het referendum deel neemt zal het moeilijk hebben om een besluit te nemen. Tegenstanders voeren een aantal argumenten aan, die zeker hout snijden.
Maar alles overwegende, slaan Marijnissen, Geert Wilders, Jean Marie le Pen, Jörg Haider en alle andere verzamelde tegenstanders van links tot rechts de plank toch mis. En wel om een fundamentele reden. Europa heeft er de afgelopen jaren aan bijgedragen dat de vrede bewaard kon blijven. Voor de Europese eenworing was het sinds de middeleeuwen een voortdurende strijd omde macht, binnen Europa. Maar wie dit argument oprecht gebruikt, wordt door de Jan Mulders van het publieke debat meteen keihard weggehoond en demagogie verweten. Maar waarom toch, eigenlijk? Een van de fundamentele redenen om Europa op te richten was na de oorlog niet economisch van aard, maar politiek. Europa moest er toe bijdragen dat er vrede zou komen. En dat is tot nu toe redelijk gelukt. Mag dat niet meer gezegd worden in Nederland? Maar als de Jan Mulders wel luidkeels hun waarheid verkondigen, waarom blijven de voorstanders dan zo ingetogen redenerend, alsof Europa alleen maar een pure verstandskwestie is?
De fraaiste verdediging van Europa kwam tijdens deze campagne niet van politici, maar van kunstenaars. Freek de Jonge en Herman van Veen namen het in bevlogen bewoordingen op voor het idealisme van de Europese eenwording, en waarschuwden er voor om het spook van het nationalisme weer uit de kasten te halen. Nederlandse politici zijn, net als vier jaar geleden bij het Groningse referendum, te laat en zonder passie en bezieling op de zeepkist geklommen. Groningse politici hebben hun lesje nu geleerd, en in Groningen is er een Comite ‘Grote markt Ja!’ ontstaan. Mocht er ooit een nieuw referendum komen over Europa, misschien moeten er in Nederland dan eerst ook maar publieke debatten worden georganiseerd, zoals in het Grote Marktberaad van de afgelopen jaren.
(Eens of oneens? Uw argumenten zijn evenveel waard! Meld ze in ons FORUM!)
Hans de Preter
