Het is vandaag een bijzondere dag voor Groningen. Niet alleen omdat dit de dag is waarop in Den Haag definitief het ambitieuze project van de Zuiderzeelijn ten grave lijkt te zijn gedragen. Maar ook omdat aan het eind van deze dag Willem Smink na veertien jaar officieel afscheid neemt van zijn functie als wethouder.
Wat heeft het wethouderschap van Smink, die van 1992 tot en met 2006 de portefeuilles van Ruimtelijke Ordening, Stadsvernieuwing, Volkshuisvesting, Wijkvernieuwing, Grondzaken, Monumenten en Milieu beheerde, Groningen eigenlijk opgeleverd?
“Wordt saaiheid troef in de stad Groningen?’. Dat was de wat retorische vraag die de Groningse journalist Bart Tammeling zich stelde op 2 november 1990. Aanleiding voor die vraag vormde het feit dat de PvdA de verkiezingen had verloren en dat de Groningse sociaal-democraten er voortaan voor kozen om “de wijken” in te gaan en het contact met de kiezers te herstellen. Het leek gedaan met de zeer omstreden, maar toch wel zeer kleurrijke initiatieven die tot stand waren gekomen onder aanvoering van vroegere PvdA-wethouders als Max van den Berg of Ypke Gietema.
In de gemeenteraad begon ene Willem Smink zich warm te lopen om wethouder te worden en het stokje over te nemen van Gietema. “Met de verbeelding in het bestuur van de stad Groningen is het dan vrijwel zeker helemaal afgelopen. Mensen als Smink hebben ongetwijfeld hun kwaliteiten. Ze zijn vast “zeer bekwaam”, maar wanneer hun visie (en die van de PvdA) voor de jaren negentig niet meer inhoudt dan het plakken van nieuwe pleisters op oude wonden, dan gaat Groningen een zielloze tijd tegemoet. Het wordt tijd dat de nieuwe generatie socialisten in Groningen duidelijk maakt wat zij echt wil. Waar blijven de nieuwe smaakmakers?”, aldus Tammeling, in een column die is terug te lezen in het boekje: “Zelfde circus, andere clowns”.
Nu, veertien jaar nadat Smink in 1992 wethouder is geworden, moet geconstateerd worden dat Smink deze sombere verwachting volledig heeft gelogenstraft. Politiek gezien is het misschien zelfs een van de grootste prestaties van Smink dat hij zijn voorgangers Van den Berg en Gietema zo’n beetje doen vergeten. Want hij heeft wel degelijk de inspirerende koers uit het verleden doorgezet, en verder zelf ook hard getrokken aan het ontwikkelen van ambitieuze projecten om Groningen op de kaart te houden. Groningen is relatief excentrisch gelegen en daarom moet er van alles aan gedaan worden om met behulp van opmerkelijke projecten de stad nieuwe impulsen te blijven geven. Dat dat Smink is gelukt is duidelijk te zien aan de Euroborg. Maar ook aan het Groninger Museum, de Waagstraat of de opknapbeurt van de binnenstad droeg Smink z’n steentje bij.
Hij deed dat in een politiek iets andere constellatie dan zijn voorgangers. Want de PvdA had bij zijn aantreden aanzienlijk minder raadszetels, en daarom moest Smink zoeken naar consensus, waar Gietema nog gebruik kon maken van blote en soms botte macht. Smink was het ook gelukt om de VVD in het college te krijkgen, en daardoor nog meer draagvlak te krijgen voor het beleid. Met name de samenwerking met Koen Schuiling bleek vruchtbaar voor Groningen, ook al is het publiek geheim dat beide wethouders geen dikke vrienden zijn.
Voor Groningen is het ook buitengewoon goed geweest dat de ambitieuze koers op het gebied van architectuur en stedenbouw is doorgezet. De stad ziet er fraai uit, al is Groningen nog steeds geen Maastricht en moet er nog steeds zeer veel gebeuren om de stad de oude allure, de stijl en grandeur terug te geven. De Grote Markt maakt nog steeds een armoedige oost-Europese indruk,
Zelf kijkt Smink met de meeste voldoening terug op de stadsvernieuwing. In de wijk Vinkhuizen is te zien hoe gunstig het uitpakte dat de PvdA haar nek uitstak en tegen de wijkbewoners durfde te zeggen dat het soms noodzakelijk is om woningen , die nog in een acceptabele staat verkeren, toch te slopen om een betere en evenwichtiger wijk te krijgen.
Maar er zijn in de periode Smink ook een aantal zaken niet van de grond gekomen. Zoals het woningbouwproject CiBoGa, al lijkt daar nu op de valreep toch nog schot in te komen. De ontwikkeling van de wijk Meerstad is gehinderd doordat er geen overeenstemming kwam met Twentse bouwers. Er zijn in het algemeen veel te weinig nieuwbouwwoningen gerealiseerd. En het Stationsgebied in Groningen ligt er nog even troosteloos bij als jaren geleden. De vernieuwing van de Grote Markt is ook nog niet begonnen, al is er nu wel een referendum gewonnen en staat voor die vernieuwing het licht gelukkig op groen.
Alles afwegende is de periode Smink voor Groningen echter toch zeer vruchtbaar gebleken. In Smink had de stad een wethouder die misschien geen publieksspeler was, die zichzelf niet als onderkoning van Groningen gedroeg en zichzelf op de borst trommelde. Maar wel een bestuurder die pas echt wakker werd en er voor ging zitten wanneer het tijdens onderhandelingen spannend werd en Gordiaanse knopen moesten worden ontrafeld.
De opvolger van Willem Smink., mr. Frank de Vries, staat nu voor de taak om op te boksen tegen de succesvolle reputatie van zijn voorgangers. Alle ogen zijn nu gericht op Kwatta, want de vrees bestaat dat met de komst van de SP in het college de fantasie verdwijnt uit het stadsbestuur en dat Groningen gaat kiezen voor risicomijdend gedrag. Maar die vrees was er, zoals gezegd, ook al in 1990.
