Als Provinciale Staten van Groningen woensdagmorgen, zoals nu allerwegen wordt verwacht, Max van den Berg als favoriet plaatsen op het wensenlijstje voor opvolger van Commissaris der Koningin Hans Alders, is dat een zeer verrassende keuze. Het betekent dat Van den Berg (61) na bijna dertig jaar terugkomt in de stad waar zijn politieke loopbaan begon als raadslid en fractievooorzitter van de PvdA in de gemeenteraad van Groningen. Hij komt dan terug naar een stad waar hij zeer veel vrienden, maar ook vele vijanden maakte, in een zeer gepolitiseerde tijd waarin de hele samenleving veel meer dan nu verdeeld leek in twee kampen: links en rechts.

Van den Berg maakte vooral naam in Groningen dankzij de invoering van het Verkeers Circulatie Plan (VCP). Dat was een revolutionair plan in die tijd, die er voor zorgde dat Groningen als een van de eerste steden van Nederland nagenoeg autovrij werd. Van den Berg zorgde ook voor een verandering in het stedenbouwkundig beleid, waarbij afstand werd genomen van al te drastische sloopactiviteiten uit de jaren zestig en waarbij waardevolle delen van de binnenstad werden gespaard.

Het Verkeers Circulatie Plan zorgde voor een ongekende tweedeling in de Groningse samenleving. Een deel van de critici vond het toen niet zo zeer verwerpelijk dat er maatregelen werden genomen tegen de overlast van auto’s, maar wel tegen de manier waarop het plan werd ingevoerd. In die tijd werden er geen brede maatschappelijke discussies gevoerd zoals tegenwoordig met de Grote Markt. Nee: de wil van de (linkse) meerderheid was wet. Daardoor kwam het dat veel middenstanders in de binnenstad, die schade ondervonden van de plannen, zich zeer gepasseerd voelden.

Inmiddels is vrijwel iedereen het er over eens dat er ingrijpende maatregelen nodig zijn tegen de komst van auto’s. Maar iedereen is het er ook wel over eens dat je dergelijke ingrijpende voorstellen in een samenleving niet met de meerderheid van enkele stemmen kunt doorvoeren, en dat het verstandiger is om te zorgen voor een breed draagvlak. Dat het ook op die manier mogelijk is opvallende projecten door te voeren, bewijzen het Groninger Museum, de Waagstraat en het Groninger Forum.

Niet alleen Groningen is veranderd: ongetwijfeld ook Max van den Berg. Maar de vraag is toch of Van den Berg straks de ondernemende, daadkrachtige en doortastende politicus is waar Provinciale Staten in een profiel om hadden gevraagd. Een ding is wel zeker: Max van den Berg is geen vrouw, en daar was door Provinciale Staten ook om gevraagd.

Maar ach: we herinneren ons allemaal de reacties bij de komst van Hans Alders. Deze was sinds een parodie door Koot en Bie aangeschoten wild in Nederland. Maar ziet: in Groningen ontpopte hij zich tot een ijzersterke Commissaris die zelfs Henk Vonhoff deed vergeten. Dus Max van den Berg kan voor een verrassing zorgen. Maar hij zal zich dan toch wel echt moeten ontpoppen, niet als een bevlogen ideoloog, maar als een doortastende en ondernemende Commissaris. Groningen heeft – ook al gaat het nu economisch veel beter – nog steeds behoefte aan een Commissaris die de weg kent in Den Haag en die zich net zo hard en met evenveel verve wil inzetten voor ingrijpende projecten zoals de hoge snelheidslijn, als zijn in augustus vertrekkende voorganger.