dinsdag 14 april 2009 | 09:52 | 2 reacties
Corporaties zullen hard moeten werken aan herstel geloofwaardigheid
Print pagina
De vertrekkende Groningse gedeputeerde Marc Calon gaat bij de landelijke vereniging van woningcorporaties Aedes een stevig salaris verdienen. Volgens een artikel van afgelopen zaterdag in De Volkskrant gaat hij voor gemiddeld drie werkdagen in de week twee ton per jaar verdienen, inclusief onkostenvergoeding en pensioenpremie. In datzelfde artikel werd ook gemeld dat Calons voorganger, de scheidend voorzitter van die organisatie Van Leeuwen, bij zijn vertrek een bedrag van een miljoen euro heeft meegekregen.
De Groningse oud-Commissaris der Koningin, Hans Alders, laat vandaag in een reactie in het Dagblad van het Noorden weten dat er wat die toekenning van een miljoen aan een vertrekkend directeur weinig valt te doen: daarover waren afspraken gemaakt, en contract is nu eenmaal contract in een rechtstaat, hoe vervelend ook. ‘Het is een kwestie van goed werkgeverschap’.
Dat mag zo zijn, maar de vraag is even hoe ze bij Aedes ooit dergelijke afspraken over vertrekregelingen hebben kunnen maken. Aedes is de overkoepelende organisatie voor woningbouwverenigingen in Nederland. Je zou er vanuit mogen gaan dat die corporaties afzonderlijk hun zaakjes goed op orde hebben.
Zo’n overkoepelend orgaan zou dan alleen als taak hoeven te hebben het opkomen voor de gezamenlijke belangen van de aangesloten corporaties. Daarvoor heb je een uitstekende bestuurder nodig, een bestuurder die dan ook best een goed salaris verdient, anders zijn dergelijke bestuurders lastig te vinden op de arbeidsmarkt.
Maar zo’n bestuurder is toch ook weer niet vergelijkbaar met de directeur van een particuliere onderneming, zoals Philips of KPN. Daar nemen en lopen directies risico’s. Maar bij een corporatie loop je als bestuurder nauwelijks risico.
Daar komt bij dat in het verleden woningbouwverenigingen voort kwamen uit sociaal-democratisch of christelijk idealisme. Het zijn nog steeds organisaties voor zwakkeren in de samenleving, die soms ieder dubbeltje moeten omdraaien voor ze het uitgeven. De nieuwe minister voor VROM, Eberhard van der Laan, maakte onlangs bekend dat hij het toezicht bij woningcorporaties gaat intensiveren. ‘ Dit om eventueel misbruik vast te stellen en aan te pakken én om waar nodig een cultuuromslag bij corporaties teweeg te brengen’.
Vanuit corporaties kwam er vervolgens kritiek op Van der Laan dat hij de zaak wel wat overdreef, en dat het bij de corporaties niet zo slecht is als hij suggereert. Maar het bericht over een afkoopsom van een miljoen euro en de toch wel erg neutrale reactie van Alders daarop maken toch wel duidelijk dat ze de weg behoorlijk kwijt zijn in corporatie-land. Aan Calon, die in Groningen een uitstekende staat van dienst heeft en een dito reputatie, de enorme klus om dat vertrouwen bij de burgers en huurders in hun corporaties en in dit erfgoed van socialistische en christelijke voorvaderen te herstellen. En aan Alders en andere sociaal-democratische kopstukken in Nederland de taak om te trachten de geloofwaardigheid van hun eigen politieke stroming ook in deze zakelijke tijden overeind te houden.
Misschien zijn de woorden van de vroegere premier Dries van Agt plotseling weer actueel aan het worden in Nederland: het wordt tijd voor een ethisch reveil , niet alleen bij banken en elders in het bedrijfsleven dus, maar ook bij corporaties.
Uit krantenberichten over de jaarcijfers van de corporaties blijkt dat deze vorig jaar bijelkaar 2 miljard verlies hebben geleden. De vraag is: hoe komt dat? Wat hebben zij dan gedaan, wat zoveel verlies heeft opgeleverd.
Het antwoord is bekend, en daar verschuilt men zich achter. Er kwam "opeens" een crisis.
Dit getuigd dan niet echt van veel inzicht hoe de kapitalistische markt werkt, want die crisis is nu juist ontstaan doordat men niet kredietwaardigen hoge hypotheekleningen ging verstrekken, en daaraan meende onbeperkte hoge winsten te kunnen onttrekken. Elke onbenul kon nagaan dat dat wel mis moest gaan, en daar is uiteraard ook tegen gewaarschuwd, maar lieden met dollartekens in de ogen sloegen die waarschuwingen in de wind.
Dat alles (die kapitalistische markt) zou een 'normale' gang van zaken zijn, totdat de klad erin kwam. Hoegenaamd "onvoorzien" terwijl iedereen al had gewaarschuwd dat het die kant op zou gaan.
Het is natuurlijk van belang om aan te geven dat juist om die reden, opdat niet draagkrachtigen ook kunnen wonen, er een sociaal huisvestingsbeleid moet zijn, waarbij er corporaties zijn die ook voor deze doelgroepen bouwen. Die kunnen immers niet terecht bij hypotheekverstrekkers. Zo bevestigd de crisis weer eens.
Het bouwen van koopwoningen is eenvoudig gezegd, niet een taak waar we een corporatie voor nodig hebben. De corporaties zijn er juist voor om mensen, die geen hypotheek kunnen krijgen, maar desondanks behoorlijk gehuisvest willen worden, van een sociale huurwoning te voorzien.
In Groningen kunnen tot die doelgroep bijv. ook de meeste studerenden worden gerekend; groepen die nu dus voornamelijk worden afgewenteld op de particuliere kamerverhuurmarkt.
Dit laatste voorbeeld toont ook weer aan dat de liberalisatie juist geheel niet werkt, en doelmatig sociaal huisvestingsbeleid dringend gewenst is om aan deze grote vraag naar betaalbare studentenwoningen te voldoen. Voor andere groepen ook trouwens. Er zijn nu al wachtlijsten van meerdere jaren voor een zeer eenvoudig woningkje in bepaald niet de beste buurten van de stad.
Maar deze maatschappelijke behoefte, en deze eigenlijke doelgroep van de corporaties, worden steeds minder gekend. Corporaties richten zich in plaats daarvan op de kapitaalklrachtige (koop) vraag, totdat ook die markt volledig opdroogt. En daar zijn we aanbeland. Verder afbraak van sociale huisvesting kan niet meer, het beleid moet nu zijn dat sociale huisvestingsbeleid weer van onder af aan op te bouwen.
Tot slot, voor wie meent dat de crisis reeds ten einde is, heb ik slecht nieuws. Het echte leed (salarisverlies, stijgende werkloosheid, achterstanden bij de hypotheekbetalingen, etc.) zit er nog aan te komen, en wat betreft de stabiliteit van het financiele systeem, zijn er geen garanties te geven.
We hebben al gezien hoe projecten als de Blauwe stad zijn misgelopen, en op grote verliezen uitlopen. Meerstad dreigt het volgende debacle te worden. En voor een aantal andere projecten in de stad is de goede afloop ook maar af te wachten.
Ondertussen valt er vanaf volgend jaar grote werkloosheid in de bouw te verwachten omdat de opdracht portefeuille leeg raakt, en er te weinig vervangende opdrachten zijn.
Niettemin kunnen en moeten er duizenden woningen bijkomen om in de noden te voorzien, en die noden zijn er met name aan de onderkant.
Corporaties moeten dus bepaald niet bij het grofvuil gezet worden, daar hun rol op de woningmarkt onontbeerlijk blijkt. Zie de VS, waar nu in allerlei steden tentenkampen zijn ontstaan.
Dit neemt aan de andere kant niet weg dat kritiek nodig en mogelijk moet zijn op corporaties, voorzover zij bij hun projecten teveel risico's hebben genomen, danwel projecten uitvoeren die te ver weg staan van de eigenlijke doelgroep, en de mate waarin men oog heeft voor de sociale woningbehoefte.
Bij een aantal corporaties in de stad bekruipt bij mij wel het idee dat zij de verkeerde kant op zijn gegaan.
De stad heeft baat bij een goede invulling van de rol van de corporaties, met name om het huisvestingsvraagstuk voor specifieke groepen op de woningmarkt die niet kapitaalkrachtig zijn om in eigen woning te voorzien, recht te trekken.
Kapitaalkrachtigen kunnen en konden zich altijd uitstekend redden zonder corporaties, dus voor hun belangen hoeft een corporatie zich niet in te spannen, die kunnen immers bij tig andere partijen op de woningmarkt terecht.
Dan nog een belangrijke suggestie. Op dit moment is de ontwikkeling dat veel bouwprojecten stopgezet worden. De bouwsector ziet met lede ogen dat de opdracht portefeuille opdroogt. Ingediende gesubsidieerde projecten van gemeenten om de bouwproductie te stimuleren helpen niet afdoende.
Men dient echter de oogkleppen af te doen en in te zien dat er nog voor tig manjaren aan werk in de bouw is om de BESTAANDE woningvoorraad van een betere isolatie laag te voorzien. Die investering verdiend zichzelf vanzelf terug. Geld dat anders uitgegeven wordt aan werkloosheidsvoorzieningen kunnen worden ingezet om tijdens de bouwdip de werkgelegenheid in de bouw overeind te houden, en betekent dus dat deze projecten veel minder geld kosten dan anders. De rente is momenteel zeer laag, het risico van dit soort projecten is nihil, en de corporaties kunnen 25% van de kosten aftrekken van de belasting.
Wat wil je nog meer?
Huurdes uit de kou, bouwvakkers weer aan het werk, en kapitaal verstandig geinvesteerd in een duurzaam sociaal beleid.
Wie gaat er voor?
Zou dat alleen bij corporaties moeten, die cultuuromslag? Zij doen toch alleen maar, wat al die anderen (banken, bedrijven, etc.) ook doen, zoveel mogelijk winst proberen te onttrekken aan de gemeenschapsvoorzieningen?
Het is echt niet alleen de geloofwaardigheid van de corporaties waar wat aan gedaan moet worden, maar die van het kapitalistisch systeem als zodanig. Volgens een BBC enquete gelooft nog maar 11% van de mensen wereldwijd in de zegeningen van dit systeem. De rest vindt dat het systeem aangepast moet worden of plaats moet maken voor een socialistisch systeem.
